در یک آزمایش گلخانه ای اثرات آبیاری با آب محتوی صفر، 2.5 و 5 گرم NaCl در لیتر بر روی غلظت سدیم، پتاسیم ساکارز و فروکتوز در برگهای ساقه اصلی سه رقم گندم اینیا، شعله و طبسی در دو هفته پس از گلدهی، در قالب یک آزمایش فاکتوریل بصورت بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. بر اساس نتایج این آزمایش شوری غلظت ساکارز را در رقم طبسی افزایش و در ارقام اینیا و شعله کاهش داد، ولی تاثیری بر غلظت فروکتوز نداشت. نتایج آزمایش نشان داد که رقم اینیا فاقد توانایی تنظیم اسمزی در شرایط شوری است که در حالیکه ارقام شعله و طبسی که مقاومت نسبی بیشتری به تنش شوری داشتند تحت چنین شرایطی تنظیم اسمزی را نشان دادند. همچنین مشاهده شد که در رقم اینیا همبستگی منفی معنی داری بین غلظت ساکارز و سدیم برگ وجود دارد، در حالیکه همبستگی بین غلظت ساکارز و پتاسیم در این رقم مثبت و معنی دار بود. بین غلظت ساکارز و سدیم و همچنین غلظت ساکارز و پتاسیم در ارقام شعله و طبسی همبستگی معنی داری مشاهده نشد. با توجه به نتایج این آزمایش می توان گفت که برای انتخاب ارقام مقاوم به شوری در گندم نبایستی منحصرا به ارزیابی غلظت های سدیم و پتاسیم برگ اکتفا کرد و به نظر می رسد که ارزیابی مجموع غلظت ساکارز، فروکتوز و پتاسیم می تواند معیار مناسبتری برای انتخاب ارقام مقاوم به غلظت های نمک NaC1 در گیاه مذکور باشد.

به منظور بررسی سرعت پرشدن دانه و انتقال مجدد کربوهیدرات های محلول ساقه تحت تنش خشکی انتهای فصل آزمایش گلدانی بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1391-1390 اجرا گردید. چهار رقم جو (نیمروز، جنوب، نصرت و ترکمن) تحت دو سطح رطوبتی شامل حفظ رطوبت در حد ظرفیت زراعی و تنش خشکی از روز دهم پس از گرده افشانی کشت شدند. نتایج نشان داد که ارقام جو از نظر غلظت کربوهیدرات محلول در زمان گرده افشانی، بیشینه غلظت کربوهیدرات محلول، سهم کربوهیدرات محلول پیش از گرده افشانی، شیب افزایش غلظت کربوهیدرات محلول، میزان انتقال و کارایی انتقال تفاوت معنی داری داشتند. رقم جنوب بیشترین غلظت را در زمان گرده افشانی و همچنین بیشترین سهم کربوهیدرات پیش از گرده افشانی را نشان داد. اما رقم ترکمن با داشتن بیشترین شیب افزایش غلظت در دوره 10 روزه پس از گرده افشانی، توانست غلظتی معادل جنوب و نیمروز را در زمان بیشینه غلظت نشان دهد. عکس العمل ارقام از لحاظ میزان کربوهیدرات انتقالی و کارایی انتقال نسبت به تنش خشکی متفاوت بود. تنش خشکی سرعت کاهش کلروفیل را 66درصد افزایش داد. خشکی سرعت پرشدن دانه، وزن دانه و در نهایت عملکرد سنبله اصلی را به ترتیب به میزان 35، 15 و 17 درصد کاهش داد.

Water Water deficit especially after heading is one of the most effective factors of wheat yield loss in Iran and across the world and identifying the physiological traits related to plant resilience is of great importance in screening for tolerant varieties. The objective of this study was to evaluate the variation in stem reserves accumulation capacity and its relationship with remobilization in some wheat cultivars. 22 wheat cultivars were cultivated in a split plot design with three replications, full irrigation and 40% of field capacity being main plots. The amount of accumulation and remobilization was estimated by measuring internodes weight and stem soluble carbohydrates content (WSC). Significant genotypic variation among cultivars was observed under both normal and drought conditions. Maximum accumulation was found in lower internodes followed by peduncle and penultimate using dry weight measurement method. In WSC measurement method, however, maximum accumulation was observed in penultimate followed by lower internodes and peduncle. Cultivars ranking based on accumulation was also different in two methods. Drought stress caused decline in internodes weight, WSC and yield and remobilization efficiency. The specific stem weight had the highest correlation with remobilization. Significant correlation was found between grain yield and remobilization, specific stem weight and WSC.

در یک مدل اصولی مدیریت دام و مرتع، آگاهی از روند تغییرات ذخایر کربوهیدرات های قابل دسترس گیاهان غالب ضروری است. به منظور بررسی نوسانات ذخایر کربوهیدرات های محلول سه گونه گیاهی بارز Salsola rigida، Artemisia sieberi و Stipa barbata در مراتع استپی استان یزد، مطالعه ای طی سال 1380، در محدوده قرق ایستگاه تحقیقات مرتع نیر انجام شد. نمونه برداری از ریشه و بخش هوایی گونه های مورد مطالعه، طی 8 مرحله (از اواخر اردیبهشت لغایت اواخر آذر) صورت گرفت. مقدار کربوهیدرات های محلول نمونه ها پس از انتقال به آزمایشگاه با استفاده از روش فنل -اسیدسولفوریک اندازه گیری شد. داده های به دست آمده در قالب طرح آماری کرت های خرد شده در زمان، تجزیه و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که در بین گونه های مورد مطالعه، بخش هوایی گونه Stipa barbata حداکثر درصد کربوهیدرات های محلول را به خود اختصاص داده و با گونه Salsola rigida اختلاف معنی دار دارد. گونه Artemisia sieberi حد فاصل دو گونه دیگر بوده و در یک گروه آماری قرار گرفتند. داده های به دست آمده از درصد کربوهیدرات های محلول ریشه این گیاهان نشان داد که این سه گونه با یکدیگر از نظر آماری متفاوت بوده و مقدار این ترکیبات در گونه های Salsola rigida، Artemisia sieberi و Stipa barbata به ترتیب1.371، 0.760، 0.384درصد بود. مقدار کربوهیدرات های محلول در گونه هایArtemisia Sieberi  و Salsola rigida عموما در مرحله بذردهی و در گونه Stipa barbata مصادف با زمان گل دهی از بالاترین مقدار برخوردار بودند. همین امر سبب حساسیت به چرای کمتر این گیاهان در مراحل فنولوژی مذکور می گردد. با توجه به نوسانات ذخایر کربوهیدرات های محلول در گونه Stipa barbata ، حساسیت به چرای دیرموقع در این گیاه بیش از دیگر گونه های مورد مطالعه بوده و یکی از دلایل عمده حذف این گیاه در مراتع مناطق استپی محسوب می گردد.

این آزمایش به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر انباشت اسمولیت های سازگار کننده در ژنوتیپ های کنجد بصورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی جیرفت و کهنوج اجرا شد. عامل اول سطوح مختلف تنش خشکی در چهار سطح شامل: 1- قطع آبیاری از مرحله 6- 4 برگی تا قبل از شروع گلدهی، 2- قطع آبیاری از مرحله 6- 4 برگی تا گلدهی کامل، 3- قطع آبیاری از مرحله خاتمه گلدهی تا پایان فصل رشد، 4- آبیاری کامل در تمام مراحل رشد گیاه بر اساس 100 میلی متر تبخیر از سطح تشتک کلاس A و عامل دوم شامل ارقام متحمل به خشکی در دو سطح: لاین JL13 و رقم محلی جیرفت بود. در طول دوره رشد و نمو گیاه، برخی صفات فیزیولوژیک از قبیل: میزان پرولین برگ، میزان کربوهیدارت های محلول در برگ، میزان جذب عناصر پتاسیم، روی و کلسیم اندازه گیری شدند. نتایج حاصله نشان داد که اثر رقم بر میزان پرولین و کربوهیدارت های محلول و اثر تنش خشکی در مراحل مختلف رشد بر میزان پرولین و کربوهیدارت های محلول برگ و هم چنین میزان جذب عناصر پتاسیم و روی در برگ معنی دار شد. اثر متقابل تنش خشکی و رقم بر میزان کربوهیدرات های محلول در برگ معنی دار بود. میزان جذب کلسیم تحت تاثیر تیمارهای تنش خشکی و رقم قرار نگرفت. تنش خشکی در مراحل مختلف رشد باعث افزایش انباشت پرولین و کربوهیدارت های محلول در برگ و جذب یون های پتاسیم و روی در برگ شد. بیشترین میزان انباشت پرولین، کربوهیدارت های محلول و جذب یون های پتاسیم و روی در تیمار حذف آبیاری از مرحله 6-4 برگی تا گلدهی کامل مشاهده شد. انباشت کربوهیدرات های محلول، در شرایط حذف آبیاری از مرحله 6-4 برگی تا گلدهی کامل در لاین JL-13 به طور معنی داری بیشتر از سایر تیمارها بود.

انتقال مجدد مواد پروده به دانه ها، یکی از شاخص های فیزیولوژیکی مهم در تشکیل عملکرد دانه غلات است. به منظور بررسی تاثیر مقادیر مختلف پتاسیم (200، 300 و 400 میلی گرم پتاسیم در کیلوگرم خاک) بر انتقال مجدد کربوهیدرات های محلول، دو رقم گندم نان با طول دوره رسیدگی متفاوت (ویریناک و چمران به ترتیب به عنوان ارقام زودرس و متوسط رس) در یک آزمایش گلدانی در شرایط مزرعه به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 90-1389 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران مورد ارزیابی قرار گرفتند. مقادیر کربوهیدرات محلول در ساقه هر دو رقم در سطح 300 میلی گرم در کیلوگرم از زمان گلدهی تا رسیدگی افزایش بیشتری داشت و بنابراین ذخیره کربوهیدرات محلول ساقه در این سطح نسبت به دو سطح کودی دیگر بیشتر بود. علی رغم مقادیر پایین پتاسیم در سطح 200 میلی گرم در کیلوگرم، قندهای محلول برگ در هر دو رقم بالا بود ولی در مقابل قندهای محلول ریشه کاهش بیشتری نشان داد. پتاسیم سبب افزایش میزان نشاسته دانه در طی دوره پر شدن دانه گردید. به طورکلی پتاسیم سبب افزایش کربوهیدرات اندام های مختلف گندم گردید. همچنین انتقال مجدد در سطح 200 میلی گرم در کیلوگرم پتاسیم در هر دو رقم به دلیل داشتن دوام سطح برگ کمتر نسبت به دو سطح دیگر بیشتر بود و رقم ویریناک نیز نسبت به چمران انتقال مجدد مواد فتوسنتزی بیشتری نشان داد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.